CAFE BAO CHI|MAT SANG CUA KHUNG HOANG | PleikuCafe | Nguoi yeu Pleiku | Tin tuc Pleiku | Con nguoi Pleiku | Que huong Pleiku | Cafe Pleiku
( sgtt 09:55:19 01-03-2012 )

Mặt sáng của khủng hoảng

SGTT.VN - Nếu như cách tiếp cận kinh tế học, nhận ra khủng hoảng có sự phá huỷ sáng tạo, một quan điểm của nhà kinh tế Schumpeter, giúp sàng lọc các công ty yếu kém, không có sức cạnh tranh, thì nghiên cứu dữ liệu hành vi tiêu dùng của John Gerzema và Michael D’Antonio, cũng chỉ ra mặt tích cực của khủng hoảng: sự thay đổi hành vi có nguồn gốc từ sự thay đổi của hệ thống giá trị.

Vườn rau giữa lòng đô thị Detroit, tác động tích cực của khủng hoảng. Ảnh: TL.

Điểm khác biệt giữa Schumpeter và John Gerzema và Michael D’Antonio, không chỉ ở giác độ nghiên cứu, mà còn ở thời điểm nghiên cứu. Nhà kinh tế quốc tịch Mỹ gốc Áo này đưa ra khái niệm sau đại khủng hoảng 1929, còn hai vị sau nghiên cứu sự chuyển dịch hành vi tiêu dùng, lối sống ngay trong cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay.

Dày khoảng 400 trang, cuốn Xu thế chi tiêu mới (tựa gốc: Spend Shift) gồm tám lát cắt miêu tả xã hội tiêu dùng, đời sống của các địa phương như thủ phủ xe hơi Detroit một thời vang bóng, Dallas của Texas nổi trội tinh thần tình nguyện, phẩm chất mãnh sư của Las Vegas – Nevada, cho tới tập đoàn công dân ở Dearborn hay lãnh thổ tân tiến San Francisco – California. Sự kết hợp của lý thuyết gia trong lĩnh vực tiêu dùng John Gerzema, tác giả của Bong bóng thương hiệu (đã xuất bản ở Việt Nam), với nhà báo từng đoạt giải Pulitzer Michael D’Antonio làm cho các dữ liệu liên quan tới 40.000 thương hiệu trên khắp thế giới khai thác từ BrandAsset Valuator, trở nên sinh động thông qua các câu chuyện thực tế.

Điểm chung của chủ quán càphê ở nội đô Detroit, một nhà tư vấn bị giảm biên chế ở Dallas và một lính thuỷ về hưu ở California là cách họ thích nghi với khủng hoảng một cách quyết liệt và sáng tạo. Trong khi kết quả nghiên cứu do các công ty nghiên cứu thị trường đưa ra thường cho thấy trong giai đoạn khủng hoảng, niềm tin vào môi trường kinh doanh giảm sút qua các quý, thì người tiêu dùng Mỹ lại lạc quan hơn. Nghe có vẻ nghịch lý song các kết quả nghiên cứu lẫn các câu chuyện thực tế đều có cùng câu trả lời: tác động tích cực của khủng hoảng. Khủng hoảng tạo cơ hội cho nông nghiệp sạch giữa lòng đô thị Detroit đang cố hồi sinh, rũ bỏ hình ảnh quá khứ của một thủ phủ ngành công nghiệp xe hơi. Những trải nghiệm trong thời kỳ khủng hoảng khiến người tiêu dùng tuy phải vật lộn với miếng cơm, manh áo, lại cảm thấy hạnh phúc hơn. Cảm nhận này đến từ việc thay đổi thói quen chi tiêu, giúp họ có cảm giác “sống thoải mái với thu nhập hiện tại” cũng như kiểm soát được thời gian và đặc biệt hơn là “cảm thấy công việc mình làm có mục đích”. Sự tằn tiện thời khủng hoảng cũng giúp không ít người nhận thức lại về hệ thống giá trị của một xã hội quá chú trọng tiêu dùng, đề cao giá trị vật chất. Chính vì vậy mà Đức Giáo hoàng trong diễn văn đầu năm nay, phải lên tiếng chỉ trích. Đáng chú ý, sự lạc quan của các cá thể trẻ ở Detroit cho thấy, họ tự tin dựa trên sức mạnh kết nối công nghệ cho phép các cơ sở nhỏ dễ dàng tiếp cận thị trường lớn.

Sách do nhà xuất bản Thời Đại phối hợp với tủ sách Dân Trí ấn hành. Giá bìa: 110.000 đồng. Ảnh:

Lịch sử của nước Mỹ ghi lại ba cuộc đại thức tỉnh mà mỗi lần như thế, sự hồi sinh niềm tin, truyền thống lại dẫn đến bước tiến lớn trong phát triển xã hội. Đại thức tỉnh đầu tiên báo hiệu cuộc cách mạng Mỹ. Lần thứ hai là hạt giống thủ tiêu nạn phân biệt chủng tộc. Lần thứ ba là những cải cách tiến bộ như luật về lao động trẻ em, luật cấm rượu mạnh và quyền bầu cử cho nữ giới. Không đưa ra kết luận, hai tác giả chỉ nêu như một luận đề rằng cuộc khủng hoảng lần này tạo lập các giá trị mới như một cuộc đại thức tỉnh thứ tư. Nếu như ngôi nhà của Mỹ sẽ nhỏ hơn, xe hơi nhỏ và tiết kiệm xăng hơn thể hiện một xã hội ghi có – credit, tiêu dùng trước trả sau, sang xã hội ghi nợ – debit theo nghĩa tiêu dùng dựa trên khoản tiền thực sự thuộc về họ, thì các doanh nghiệp cũng phải thay đổi. Sâu xa hơn là thời kỳ đồ vật định nghĩa mọi thứ được thay bằng ý nghĩa dẫn đường cho lối sống tiêu dùng. Vì vậy, trong lời giới thiệu cuốn sách, giáo sư danh dự về marketing Philip Kotler viết: “Doanh nghiệp có thể tìm kiếm các dạng lợi thế cạnh tranh mới bằng cách thấu hiểu và chia sẻ những giá trị tinh thần mà người tiêu dùng ngày nay coi trọng, chẳng hạn như đạo đức, tính cộng đồng, sự cảm thông và tinh thần trách nhiệm”.

Gấp sách lại, vẫn còn hai câu hỏi chưa được trả lời. Thứ nhất, xã hội Mỹ có những thiết chế nào dẫn tới cơ chế tự điều chỉnh, xác lập lại thang giá trị? Thứ hai, liệu có sự thay đổi về hệ thống giá trị ở xã hội tiêu dùng trong các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc hay Việt Nam? Năm 2009, một công trình nghiên cứu về tâm lý tiêu dùng chỉ ra, hiệu ứng “xấu hổ về hàng xa xỉ” (luxury shame) khi người dùng ở Mỹ mua loại hàng này sẽ chọn cách đặt hàng qua mạng để ẩn danh, tránh chỉ trích của cộng đồng. Trong khi đó, liều lượng thông tin về siêu xe, hàng khủng vẫn xuất hiện đều đặn với danh tính người dùng trên các phương tiện đại chúng ở Việt Nam.

Quốc Khánh

Theo: sgtt
Bình chọn bài viết
Điểm trung bình : Tổng điểm : 1 / 1
Bình chọn :
Đánh giá bài viết
Đánh giá bài viết
Họ và tên :
Email :
( Email này sẽ được ẩn )
Nội Dung :
 

Tin mới hơn
Tin cũ hơn