NOI TOI DEN|ROMAH DEL MOT NGUOI THAY | PleikuCafe | Nguoi yeu Pleiku | Tin tuc Pleiku | Con nguoi Pleiku | Que huong Pleiku | Cafe Pleiku
( 18:26:43 18-11-2014 )

Mấy năm rồi, phòng làm việc của tôi không còn nặng mùi thuốc lá rẻ tiền. Cái nực nội, mùi ẩm mốc theo mùa vẫn còn phảng phất mỗi chiều mưa, trưa nắng đâu đây nhưng cái khét khó tả rất đặc trưng ấy thì đã mất hẳn. Rơmah Del đã vĩnh viễn mang chúng đi rồi...

Anh xa chúng tôi cũng đã mấy mùa mưa. Có một dạo, những người trẻ chúng tôi vẫn đùa nhau rằng, rồi một ngày kia mình cũng sẽ lên đến chức phó phòng như Del... Sinh thời, có lẽ Del rất ít khi ý thức được rằng mình đã từng được trao cho cái chức trách ấy. Anh vẫn nhôm nhoam trong ăn mặc và ít khi chuẩn về giờ giấc. Anh có thể hiền như đứa trẻ mới biết bò biết nói nhưng anh cũng có thể nổi khùng ngay sau đó. Chơi với Del, nhiều người không khỏi có cảm giác ngài ngại. Vì muốn học dăm ba chữ Jrai làm vốn nên tôi "chơi" với anh, bất luận lúc anh vui hay buồn. Nhớ có một dạo, tôi và anh cùng bàn nhau dịch một ít dân ca Jrai. Del hào hứng lắm. Anh đề xuất ý kiến này nọ rồi bất ngờ dừng lại, bảo: ta phải làm tí rượu đã. Tôi không từ chối và trong bữa rượu nhạt mù khói ấy, Del làm cho tôi phải tin rằng, ngay ngày mai cái dự định tốt đẹp đó sẽ thành công... Nhưng rồi một tuần, một năm, hai năm trôi qua. Tôi và anh vẫn gặp nhau và cười. Del không phải là con người quá khe khắt với bản thân nhưng sau này thì tôi mới hiểu, anh không có nhiều lắm những kinh nghiệm về tổ chức và thực hiện các công việc đại loại như vậy. Anh cũng là lãnh đạo phòng cấp sở đấy, nhưng thường thì cái sự "lãnh, chỉ đạo" ấy cũng chỉ in ít, loáng thoáng thôi. Nếu muốn anh giúp cho việc gì, hãy lấy ghế và giấy tờ sẵn sàng ra đấy, rồi ngồi bên mà hỏi mà... buộc. Bằng cách ấy, Del đã giúp tôi vượt qua được những đoạn chữ Jrai hóc búa trong các văn bản văn học dân gian sưu tầm được. Del biết nhiều thứ rất ít người biết. Tỉ như có câu văn vần ví thân phận người con trai Jrai ngày xưa như chiếc lá lót dưới khung bếp. Tôi và bao bạn bè Gia Rai đã đọc đi đọc lại, rồi cứ ngẩn người ra nhìn nhau, không hiểu. Với Del, giải thích chuyện ấy thật nhẹ nhàng.


Rơmah Del từng tốt nghiệp đại học tổng hợp chính qui từ những năm sáu mươi của thế kỉ trước nên nhìn bọn học hành láo nháo như tôi sau này, anh thấy thường lắm. Lẽ ra, như nhiều người cùng thời, Del đã có thể đi làm nghiên cứu sinh ở Liên Xô (cũ), nhưng rồi vì lí do nào đó, anh đã ở lại. Khi vui rượu, anh kể ngày ấy anh học với những ai, và những "thằng ấy" bây giờ toàn là giáo sư, tiến sĩ, làm lãnh đạo to cả. Del không buồn hay tủi thân khi kể chuyện đó, trái lại sau lần "thăng hoa" ấy, anh thường đi về nhà riêng với cái vẻ nghênh nghênh rất đáng yêu. Nói "đáng yêu" là bởi, mấy năm cuối đời, không hiểu sao tôi thấy Del còng đi rất nhanh. Anh ít nói và thường tựa cửa nhìn xa xăm bằng đôi mắt đã vàng và bợt bạt. Del vẫn hút thuốc và uống rượu như thường, mỗi dịp có thể; những người trẻ đến cơ quan công tác lần đầu gặp anh vẫn cảm thấy sờ sợ... Khi một nhà khoa học ở Hà Nội muốn qua tôi nhờ Del hỗ trợ về ngôn ngữ Jrai, tôi không dám nói thật về tình trạng sức khỏe của anh. Mà dường như những tháng ngày ấy, anh cũng chẳng còn mấy tha thiết nữa. Có người kể rằng Del đã kí nhận lương xong, lại bỏ tiền đó mà về hoặc có lần kí và nhận rồi, lại quay lên hỏi nữa... Những việc lẩn thẩn như vậy, với Del rất có thể xảy ra, bởi anh cũng đã từng đưa cho tôi hai lần một bản dịch bốn câu mà vẫn cười hồn nhiên như không.  

Thường thì Rơmah Del không vui nếu người ta gọi tên mình là "Đen". Vì chuyện này mà có người đã tỏ ra bực bội - theo lời anh kể - khi bị anh quay đi không trả lời. "Del" tiếng Jrai có thể đọc gần giống như "Tel". Nhưng mấy ai tường tỏ chuyện này mà trách họ, tôi bảo anh như vậy. Del nhướn mày lên: Tên là A gọi là B sao chịu nổi! Buổi đầu học tiếng Jrai, Del đem tên mình ra làm ví dụ phát âm, cũng có ý ngầm nhắc nhở tôi phải phát âm cho đúng. Hóa ra, có những việc Del xuề xòa, lọ mọ nhưng đụng đến chuyên môn sâu, anh không hề dễ dãi chút nào. Có lần, Del giúp tôi phân biệt phần chắp thêm vào một sử thi Jrai do anh và một người khác sưu tầm, biên dịch. Anh buồn và tỏ ra hối hận vô cùng. Anh bảo chỉ vì nghe lời người ta mà đã liều làm cái điều rất trái với lương tâm. Cái sử thi mỏng ấy in đã lâu và bây giờ chẳng mấy ai biết câu chuyện nọ.

Nếu nói rằng Rơmah Del thành đạt trên con đường của mình hẳn chẳng có gì sai. Được đào tạo bài bản, anh từng có một số năm công tác tại Viện Ngôn ngữ học (1966 -1974), rồi làm mọi người thán phục với cuốn Từ điển Việt - Gia Rai (Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1977; tái bản 1995 tại Gia Lai) và một số công trình nghiên cứu khác trước và trong thời gian về làm việc lâu dài tại Sở Văn hóa Thông tin Gia Lai. Song nếu nói rằng, anh là con người lầm lụi, vất vả và có phần... nhếch nhác, cũng không phải là không có mặt đúng. Biết làm sao được, khi cả mấy thứ trên đều hiện hữu nơi con người anh, gần như không thể nào thay đổi. Và, chính nó đã làm nên anh, Rơmah Del hay Rơmah Dêl (một tên khác của anh) thì cũng vậy... Mỗi người một số phận, chẳng thể nào cưỡng được. Anh cũng vậy, cầm sổ hưu chưa được mấy ngày thì đã vội vàng bỏ vợ con đấy mà đi.

Pleiku. Những buổi chiều muộn. Tôi và mấy người đã sống cạnh anh ngày nào đôi khi vẫn thường ngồi nghĩ về căn phòng ấy, lan man nhớ về năm ngoái năm kia... Tưởng vẫn còn thấy anh đứng đấy lòm khòm, liên hồi nhả khói và gườm gườm như bí hiểm mà thật ra là chả nghĩ ngợi gì. Ôi chao! Rơmah Del và mùi thuốc lá...

Nguyễn Quang Tuệ

PS. Bài đã đăng hơn một lần, ở hơn một nơi.

Bình chọn bài viết
Điểm trung bình : Tổng điểm : 36 / 8
Bình chọn :
Đánh giá bài viết
Đánh giá bài viết
Họ và tên :
Email :
( Email này sẽ được ẩn )
Nội Dung :
 

Tin mới hơn
Tin cũ hơn