PLEIKU XUA VA NAY|PLEIKU NHUNG CON DUONG NHUNG HANG CAY | PleikuCafe | Nguoi yeu Pleiku | Tin tuc Pleiku | Con nguoi Pleiku | Que huong Pleiku | Cafe Pleiku

Tôi không có tài thơ mộng hoá những con đường bóng râm rợp mát, chỉ viết lại như là những ghi nhận nhỏ…

 

Đường ngắn nhất, đường bị lấp

Ngày trước, có một cụ nhân viên phát thư của bưu điện đố: Con đường nào ngắn nhất Pleiku? Chúng tôi đưa thử tên vài con đường, đường nào cụ cũng lắc đầu, bảo gần đúng! Cuối cùng, đáp án là đường Phan Chu Trinh. Cụ bảo con đường này chỉ có vài ba số nhà, nó là đoạn từ cái nhà bây giờ là tiệm đồng hồ Đồng Tín (trước 1975, bên cạnh tiệm Mỹ Tâm còn là một khoảng trống chưa có nhà), đến cái nhà làm kem quốc doanh, sát nhà ông Phan Đình Khen cũ (nay là tiệm điện thoại di động Quang và hiệu kính mắt Thanh Tâm), cái góc đường phía bên kia rạp Diệp Kính; đường Phan Chu Trinh bây giờ đổi tên là đường Quang Trung, vì nối tiếp theo chiều đi xuống của đường Quang Trung, còn phía rạp Diệp Kính thì lấy theo tên đường Lê Lợi theo chiều đi lên).

Lại có con đường Trần Cao Vân, song song với đường Yersin (hiện là đường Nguyễn Du), nay chỉ còn là một con hẻm của đường Lê Lợi vì phía đầu đường bên đường Trịnh Minh Thế (đường Trần Hưng Đạo nay) bị dãy nhà của Mặt trận Tổ quốc tỉnh chắn lối.

Còn một con đường ít ai biết đến là Lãn Ông, bên cạnh Dân Y viện. Khi nới rộng Dân Y viện (Bệnh viện đa khoa tỉnh), con đường này bị mất vì nằm hoàn toàn trong khu vực của Bệnh viện, ngày trước nếu để ý ta có thể thấy tấm bảng tên đường đóng trên một thân cây thông! Bây giờ toàn bộ khu Bệnh viện Đa khoa tỉnh cũ và khu nhà của cán bộ công nhân viên Bệnh viện (mà trước kia có dãy nhà quay mặt ra đường Lê Lợi là khu gia binh) đã bị giải toả để làm quảng trường thành phố... Chỗ này hiện nay khá đông người đến tập thể dục buổi sáng, và mùa hè là nơi lý tưởng để trẻ em (và cả người lớn nữa) thả diều!

Những hàng cây ven đường

Ngày tôi còn bé, chiều chiều đứng ở ngã tư Phan Bội Châu – Hoàng Diệu nhìn lên trên hướng trường Nam Tiểu học, con đường Hoàng Diệu có vẻ rất dài và hun hút sâu, mới gần 5 giờ chiều đã có vẻ âm u do hai bên là hai hàng cây thông che rợp bóng… Những con đường chính gần trung tâm như Trịnh Minh Thế, Hai Bà Trưng, Yersin, Quang Trung v.v đều râm mát. Theo một số người, những hàng cây này góp phần giúp cho nhiệt độ ở khu vực xung quanh giảm đi 3, 4 độ C. Mà quả thế thật, hồi đó, ngay buổi trưa nằm nghỉ trong nhà vẫn thấy se se lạnh, buổi chiều mới quãng độ 4 giờ là có thể phải khoác thêm chiếc áo ấm nếu muốn ra ngoài… Sau này khi vào Sài Gòn học và ngay cả bây giờ, một số người quen của tôi chưa từng ở Pleiku bao giờ, hay hỏi: Vũ Hữu Định có câu thơ “Ở đây buổi chiều quanh năm mùa đông” có đúng như vậy không? Thiển ý của tôi, thời đó thì đúng thế thật vì lúc đó cây cao bóng mát trong thị xã còn nhiều, rừng chưa bị khai thác bừa bãi, chưa có hiện tượng ấm lên toàn cầu như hiện nay, và thêm nữa lúc ấy dân cư còn ít, đất rộng người thưa, nhà cửa phần lớn là nhà trệt cấp 4, chưa có nhiều nhà cao tầng như bây  giờ…

 

Đường Trịnh Minh Thế trước 1975. Ảnh tư liệu do bạn người viết cung cấp.

Hồi đó, cái cây to nhất thị xã có lẽ là cây sung Am Bà (nay là chỗ giao nhau của đường Trần Phú nối dài sang đường Nguyễn Văn Trỗi với đường Trần Hưng Đạo). Bóng sung phủ rợp một vùng và các bà các cô nghe đồn am này linh thiêng nên có người đi đến chỗ bắt đầu có bóng râm thì ngả nón xuống cho đến khi đi ra khỏi bóng mát của cây mới thôi… (Đằng sau Am Bà là cái giếng bơm lắc tay công cộng, tạo công ăn việc làm cho những người gánh nước thuê, vì hệ thống nước máy hồi bấy giờ chưa có).  Nay thì cái cây to nhất còn sót lại có lẽ là cây đa cổ thụ ở đường Yersin cũ (nay là đường Nguyễn Du, đoạn gần phía đường Lê Lợi) và một cây sung cổ thụ khác, tuy ít tuổi hơn cây sung Am Bà, hiện đang nằm trong khuôn viên của Điện Lực Pleiku (nơi này trước 1975 là văn phòng của Trung tâm Điện lực Pleiku thuộc Công ty Điện lực VN - CDV).

 

Khi mở rộng đường sá khu vực trung tâm thị xã, do chưa nghĩ đến các giải pháp phù hợp để bảo tồn cây lâu năm, người ta đã chặt đi khá nhiều thông cổ thụ gần trăm năm tuổi! Sáng sớm, nếu tản bộ trên đường Hai Bà Trưng, Hoàng Hoa Thám, Quang Trung,… ta có thể thấy các cây lâu năm ngày trước vẫn còn nhưng nằm ở sâu bên trong vỉa hè, cách khá xa mép đường đã mở rộng xong. Nhiều người cho rằng việc chặt hạ những cây lâu năm ấy là do trình độ và tầm nhìn chứ chưa hẳn là do nó “mắc tội” vi phạm chỉ giới theo quy hoạch đô thị mới(?).

 Thêm vào đó, mỗi lần san ủi để làm lại đường, làm vỉa hè, làm nhà công sở,... người ta lại san phẳng đi khiến cho đường sá bớt độ dốc hơn xưa, và lề đường cũng không còn là những mô đất cao hơn mặt đường từ hơn nửa mét trở lên như địa hình vốn có của nó ban đầu. Ở Pleiku, không thể thấy những bậc cấp bằng đá dẫn lên các ngôi nhà, khu chợ như ở Sa Pa hay Đà Lạt,… Hẳn cũng vì lý do san bằng ủi phẳng này chăng?

Sau khi khá nhiều cây xanh "lâu năm " bị hạ, cách đây hơn 10 năm Công ty Cây xanh và Vệ sinh môi trường đem trồng cây trứng cá. Vài năm sau, cây lớn lên có trái và lá rụng đầy, trẻ con trèo hái quả ăn, đã có cháu bị dính ruột. Vả lại, cây trứng cá rễ đi ngang không chịu nổi ảnh hưởng mưa bão,… Thế là lại chặt hàng loạt! Người ta thay thế trứng cá bằng cây bàng (không biết có phải là do được học hỏi kinh nghiệm của tỉnh nào trong các đợt “tham quan học tập lẫn nhau” không?), cây bằng lăng và cây hoa sữa (có lẽ thấy mùi hoa sữa được một bài hát ca tụng chăng?), để rồi vài năm sau, cứ đến gần tết âm lịch, lá bàng rụng đầy đường, công nhân vệ sinh hốt không xuể, bèn vun thành đống và đốt khói mù mịt ngập trời.

Cách đây một, hai năm, Công ty Công trình đô thị lại bắt đầu chặt gần hết các cây bàng, khiến cho con đường Hai Bà Trưng trở nên… sáng sủa hẳn ra. Nghe đâu một vị có trách nhiệm nào đó đọc sách và đi tham quan đây đó, thấy các nước họ không trồng trứng cá, bàng và cây hoa sữa nên lại chặt cây bàng để trồng thông (ở vài con đường khác được trồng cây xà cừ cách đây vài ba năm, nay đã có bóng mát, nhưng rễ của nó đã bắt đầu làm nứt nẻ vỉa hè). Thế là, trên một vỉa hè mà có đến mấy hàng cây: hàng cây cổ thụ cũ và hàng cây thông (hoặc cây xà cừ ) mới trồng. Đó là chưa kể hàng cột đèn đường, cột điện lực và cột bưu điện cái thì vuông, cái thì tròn chen chúc nhau!

Một loại cây lâu năm khác nay cũng đã biến mất khỏi trung tâm thành phố, có lẽ đó là cây bông gạo, người Tây Nguyên gọi là hoa pơlang, đồng bào miền núi ngoài Bắc gọi là hoa mộc miên. Năm 1978, khi tôi quay về lại Pleiku, mỗi lần trời chuyển dông để chuẩn bị cho cơn mưa đầu mùa thì vẫn thấy bông gạo bay khắp trời. Trước đó ít lâu, những bông như loa kèn màu đỏ tươi còn rụng đầy... Cái loại cây này trước kia có khá nhiều ở khu vực Nhà máy nước (Công ty Cấp thoát nước bây giờ). Nó gắn liền với câu chuyện một ông cán bộ nhà máy nước thuê người chặt hạ cái cây bông gạo to nhất, nhóm thợ nhận làm nhưng chỉ xin ông chặt khai trương nhát rìu đầu tiên, phần còn lại họ sẽ làm tất. Ông ta thực hiện theo yêu cầu ấy, đến khi công việc đốn hạ cây hoàn tất, ông cởi trần nằm nghỉ trưa trên thân cây vừa hạ, lúc có người để ý xem lại thì ông đã “ra đi” êm ả vì bị “stroke” (đột quỵ)…

Nay đã lâu không còn thấy bông gạo bay mỗi khi dông chuyển mưa nữa, đơn giản là vì các cây bông gạo đã bị chặt hết rồi! (Câu chuyện về vụ chặt cây bông gạo nói trên là có thực, nhưng có lẽ chỉ là một sự trùng hợp hi hữu; cũng giống như vụ cây phượng ở cổng trường Quang Trung, tức trường Tiểu học tư thục Vĩnh Hưng của thầy giáo Yến ngày trước, bị trốc gốc rồi đổ trong một hôm mưa bão, đè chết một nữ sinh lớp 11 đang đứng chờ đón đứa em nhỏ sắp tan buổi học chiều! Người ta đã chặt hạ cây sung Am Bà, to lớn hơn cây  bông gạo nói trên rất nhiều mà chả thấy ai… lăn đùng ra chết cả, mà cây sung này rõ ràng là phải linh thiêng hơn cái cây bông gạo kia, nếu xét về mặt tâm linh. He... No comment - xin miễn bàn!).       

Và bây giờ là kế hoạch trồng vài ngàn cây thông cho toàn thành phố. Các cây thông đã được 10 năm tuổi đang và sẽ được trồng ven đường nhưng số sống được chưa nhiều. Vỉa hè vẫn chưa thực sự đẹp mắt vì cây cối trồng  ven đường còn thấp, tán cây còn nhỏ… chưa thể sánh được với các hàng cây năm xưa!

Tôi nghĩ ngày trước, các con đường của Pleiku, mà nhất là đường Trịnh Minh Thế cũ (nay là đường Trần Hưng Đạo) cũng có cái vẻ đẹp tựa như con đường Duy Tân (xin được thông cảm nếu quá lời) trong bài hát “Trả lại em yêu“ của ông Phạm Duy: Con đường Duy Tân cây dài bóng mát ... Ngày nay khó mà tìm lại được cái cảnh quan, cảm giác đó, cho dù bạn đi trên đúng con đường dẫn đến trường Trung học Pleime ngày trước. Cũng phải thôi, vì hàng cây không còn nữa, các tà áo trắng cũng không còn, người cũ cũng chẳng còn...

Xin mượn mấy câu nhạc Phạm Duy phổ thơ của Phạm Thiên Thư để khép lại bài viết này:

Hôm nay tình cờ,

Đi lại đường xưa, đường xưa…

(…)

Nay trên đường này,

Đời như sóng nổi

Xoá bỏ vết người,

Chân người tìm nhau, tìm nhau...

(…)

Đi quanh tìm hoài ,

Ai đem bụi đỏ đi rồi ?

N.Y.P.N

Theo: pleikucafe
Bình chọn bài viết
Điểm trung bình : Tổng điểm : 10 / 4
Bình chọn :
Đánh giá bài viết
Đánh giá bài viết
Họ và tên :
Email :
( Email này sẽ được ẩn )
Nội Dung :
 

Tin mới hơn
Tin cũ hơn