PLEIKU XUA VA NAY|VIET THEM VE PHO KHO GIA LAI | PleikuCafe | Nguoi yeu Pleiku | Tin tuc Pleiku | Con nguoi Pleiku | Que huong Pleiku | Cafe Pleiku
( 22:46:25 20-08-2012 )

Cho đến nay, món ăn thân thuộc này đã là đề tài của hàng trăm bài viết lớn nhỏ, đăng tải khắp nơi. Tuy thế, thông tin về nó thực ra không nhiều, đa số là những miêu tả về thành phần, cách ăn loại phở hai tô kể trên. Nguyễn Sơn là một trong những người có bài viết sớm về vấn đề này, trên trang pleikucafe.com, ngày 16/4/2010.

Với lợi thế của một người được lớn lên tại Pleiku từ sau những năm 1950, là kĩ sư, sau khi tìm hiểu, Sơn cho rằng khoảng 1959, tại Pleiku, phở khô đã xuất hiện. Người có công tạo nên thương hiệu phở khô Gia Lai ngày nay vào thời điểm đó là ông Nguyễn Thanh Mỹ, chủ tiệm ăn Đại Hưng (số 41 Hoàng Diệu trước kia, nay là nhà số 140 Hùng Vương, Pleiku). Ông Mỹ khởi đi bằng phở khô gà và sau đó thì có bán thêm phở bò, phở heo với lý do không thật sự thuyết phục, rằng làm như vậy để không giết quá nhiều gà, mang tội.

Vẫn theo thông tin của Nguyễn Sơn thì phải đến những năm cuối của thập niên 1960, phở khô Ngọc Sơn ngày nay (đường Nguyễn Thái Học, Pleiku) mới góp mặt cùng với một vị chủ quán mới, ông Nguyễn Văn Phan. Ông Phan người gốc Bắc, cho biết, việc ông bán phở khô gà là do thấy tiệm của Đại Hưng của ông Mỹ gần đó quá đông khách mà làm theo. Trước đó, ông bán phở nước dưới biển  tiệm Á Đông. Ngày nay, ông Mỹ và tiệm ăn Đại Hưng đều đã mất, trong khi ông Phan thì còn khá tráng kiện ở độ tuổi 80, thỉnh thoảng vẫn đứng chế biến phở khô cùng con cái.

Những thông tin trên có thể cần phải được kiểm chứng, bởi đây mới chỉ là ý kiến của một người viết. Tuy vậy, ít nhất có thể khẳng định: phở khô Gia Lai đã xuất hiện từ khá sớm - trên 50 năm. Nếu lấy ông Nguyễn Thanh Mỹ với tiệm Đại Hưng làm một cột mốc đầu, ông Nguyễn Văn Phan là người kế tiếp và sau đó là hàng trăm quán phở khô không chỉ có ở Pleiku, Gia Lai, thì khoảng thời gian hơn nửa thế kỷ ấy, chính thức cho thấy phở khô đã đi vào lòng người, thực sự là một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực của miền đất này.

Tình cờ, người viết bài này có đọc được một số tài liệu về phở. Theo đó, người ta cho rằng đến trước những năm đầu thế kỷ 20, phở mới chính thức có tên tại Hà Nội. Nghĩa là phở nước ta mới ngoài trăm tuổi và cái danh từ "phở" đến nay vẫn còn nhiều tranh luận. Nhiều người đồng thuận: trước 1954, miền Nam đã có phở, nhưng đó là những món ăn có nguồn gốc ngoại nhập, ví như hủ tiếu, hoành thánh mì chẳng hạn. Còn phở thì đích thị là một đặc sản của miền Bắc và nó đã theo chân những người di cư vào Nam rồi dần hình thành và phát triển đến mức lấn át tất cả những món ăn cùng loại, vốn từng tung hoành trước đó. Phở Bắc vào Nam là điều không cần bàn cãi song phở khô Pleiku, Gia Lai có nguồn gốc từ đâu, bao giờ thì vẫn chưa có câu trả lời chính thức.

Nói đến phở Bắc, về cơ bản người ta nghĩ ngay đến phở nước, và đương nhiên là loại phở này cũng đã du nhập vào Pleiku để rồi phát triển cùng với những người đi tiên phong như ông Mỹ, ông Phan đã nói đến ở trên. Không có tài liệu thành văn và tiếc thay ký ức của những con người trong cuộc cũng đã và đang dần mờ nhạt. Thành ra, không thể khác hơn, người ta buộc phải dùng đến suy đoán về một khả năng mang tính phát minh của những người dân phố núi về món ăn độc đáo này. Sẽ phải có người đầu tiên, những ý tưởng đầu tiên. Nhưng người đó là ai? Có thể là ông Nguyễn Thanh Mỹ cùng với các đồng sự của mình, là ông Nguyễn Văn Phan cùng con cái của mình v.v. Mỗi người bằng kinh nghiệm và khả năng nhạy cảm về ẩm thực của mình, đã cố gắng tạo nên một loại hàng hóa, ban đầu riêng dành cho hoạt động kinh doanh, rồi theo năm tháng, nó dần hoàn thiện, gắn bó với họ và cộng đồng, trở thành một sản phẩm ẩm thực mang tính văn hóa đặc trưng.

Câu chuyện tìm kiếm nguồn gốc phở khô Gia Lai đương nhiên chưa dừng lại ở đây, nhưng có một điều may mắn là những người bán phở ở Pleiku, Gia Lai đã và đang biết tận dụng mọi ưu thế của sản phẩm này để khẳng định thương hiệu của mình. Hành động này khiến phở khô ngày càng được thế giới bên ngoài Gia Lai biết đến, khiến nó từng bước nghiễm nghiên trở thành một biểu tượng đáng yêu trong lòng nhiều du, thực khách. Con cháu ông Mỹ tiếp tục kinh doanh phở thành công trên đường Nguyễn Văn Trỗi (Pleiku) nhiều năm nay và hơn thế, thương hiệu phở Hồng đã có chỗ đứng tại Sài Gòn. Ngọc Sơn sau khi định cư tại nơi mới rộng rãi hơn (gần căn nhà cũ), vẫn giữ được hương vị phở và lượng khách đông như trước. Bên cạnh các quán đã định hình, những năm gần đây một số quán phở khô ở Pleiku còn được biết đến như Ngọc Linh (Phan Bội Châu), Nữ (Nguyễn Du), Hoàng, Thịnh (Hùng Vương)...

Có thể nói không cần đợi đến khi Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đề cử là 1 trong 15 món ăn nổi tiếng lên Tổ chức Kỷ lục châu Á thì phở khô Gia Lai mới được nhiều người biết. Tuy vậy, sau khi thông tin trên được công bố (6/2012), đặc biệt là mới đây, phở khô đã chính thức được công nhận là một món ngon thì vấn đề của nó sẽ không còn là việc của những người kinh doanh phở nữa. Phở khô Gia Lai đã và đang có mặt khắp mọi nơi, nhưng để định dạng nó một cách chính thức và nghiêm nhặt thì chưa thấy ai xúc tiến. Cho nên, không hẳn là lo xa, song vẫn phải nói một điều không còn mới rằng: phở khô có thể trở thành một thương hiệu mạnh của địa phương, một dấu ấn văn hóa ẩm thực của Pleiku nhưng nó cũng có thể chỉ còn lại một tên gọi mang tính hình thức, chỉ địa danh nơi nó đã được khởi phát, hình thành... Tất cả tùy thuộc vào sự ứng xử của con người, của những cơ quan có trách nhiệm.

Nguyễn Quang Tuệ

Bình chọn bài viết
Điểm trung bình : Tổng điểm : 45 / 10
Bình chọn :
Đánh giá bài viết
Đánh giá bài viết
Họ và tên :
Email :
( Email này sẽ được ẩn )
Nội Dung :
 

Tin mới hơn
Tin cũ hơn